Historia udzieliła światu co najmniej kilku lekcji pacyfistycznej utopii, których nie wolno nam zapomnieć. Jak wielką mrzonką jest pacyfizm wymierzony w samą ideę działań zbrojnych bodaj najpełniej unaoczniła wojna w Wietnamie.

Ponieważ w latach dziewięćdziesiątych XX stulecia zaczęto publikować liczne wspomnienia wojenne byłych żołnierzy z Wietnamu, materiału do studiów na ten temat nie brakuje. Książki te są szczególnie cenne, gdyż przedstawiają doświadczenia prostych żołnierzy, nie zaś polityków czy dziennikarzy, i choć spojrzenie to bywa nieco wybiórcze, pokazuje doskonale praktykę demoralizacji. Rzadko która z publikacji tego typu nie zawiera ostrej krytyki poczynań ówczesnych władz USA. Przytoczmy wypowiedź pilota helikoptera:

Wiele lat po wojnie, uczestnicząc w przyjęciu w Hanoi, słyszałem jak kilku wietnamskich generałów przyznało, że nigdy nie wystąpiliby przeciwko amerykańskim siłom zbrojnym i myśl o zwycięstwie nie przyszłaby im nawet do głowy, gdyby siły te nie były sterowane przez amerykańskich polityków. Codzienne raporty o antyrządowych protestach, bombach podkładanych przez lewicowych ekstremistów i akcjach niektórych polityków wzmocniły determinację wroga.