Aby zrozumieć dzieje danego kraju czy regionu nie wystarczy wiedza o wydarzeniach i ludziach, którzy je tworzyli. Aby je w pełni pojąć, trzeba poznać miejsca i otoczenie z nimi związane, zapamiętać krajobraz, topografię terenu i budowle będące świadkami przeszłości. Tego typu rozumienie krajobrazu – jako świadka historii i kultury, którego wygląd należy utrwalić na papierze czy płótnie – stało się powszechne w całej Europie w końcu XVIII i w pierwszej połowie XIX wieku. Setki artystów z przyborami do rysowania w dłoni docierały do najdalszych zakątków. Część z nich na swe artystyczne wojaże wyruszała samodzielnie, nierzadko bez odpowiednich środków finansowych, niektórzy jednak mieli więcej szczęścia i znajdowali możnych protektorów.

Bohaterem ekspozycji jest w pewnym sensie – obok autorów prezentowanych akwarel i grafik – cesarz Austrii Ferdynand I, który podjął się niezwykłego przedsięwzięcia, zlecając najlepszym austriackim akwarelistom wyruszenie na wędrówkę po ziemiach cesarstwa i krajach ościennych, by na miejscu zbierać „dokumentację” malarską, na podstawie której powstać miała – jak to określił – książka z obrazkami najpiękniejszych miejsc i okolic monarchii austriackiej.