Polska końca XVI i początku XVII wieku była jednym z największych i najbardziej stabilnych krajów w Europie. Trzosy wielu mieszczan, szlachty, a także i chłopów pęczniały coraz bardziej na skutek ożywionych kontaktów handlowych z całą Europą. Bogata magnateria rozwijała szereg przedsięwzięć gospodarczych, upiększała swoje dwory i pałace, kształciła się na zagranicznych uniwersytetach i szeroko obejmowała swoim mecenatem kulturę, sztukę oraz naukę. W XVI wieku kraju nie trapiły wojny domowe, jak miało to miejsce na zachodzie kontynentu. Potężna i stabilna Rzeczpospolita rozciągała się na obszarze prawie miliona kilometrów kwadratowych. Z tych powodów mieszkańcy Rzeczypospolitej Obojga Narodów z dumą i wyższością spoglądali na inne kraje, a czas ów do dziś zwiemy „złotym wiekiem”.

Tymczasem Europę coraz szybciej ogarniała propaganda nowej wiary, która jak setki lat później marksizm, zaczęła opanowywać elity i zaszczepiać w nich sceptycyzm oraz chęć wyrwania się z dawnego porządku. Natrafiając często na niski poziom wykształcenia i słabe morale duchowieństwa zataczała coraz szersze kręgi.