Kardynał Joseph Ratzinger, obecny papież Benedykt XVI, w swojej książce Duch liturgii stwierdził, że zmiana, o której mowa, nastąpiła z różnych powodów. Między innymi była ona wynikiem popularyzacji filozofii Arystotelesa – źródła inspiracji dla scholastyki – ukazującej świat takim, jakim jest, w odróżnieniu od filozofii Platona, w której obiekty materialne są odbiciem idei absolutnych.

Do zmiany przyczyniło się pojawienie Piety (nowego tematu ikonograficznego w sztukach plastycznych), jako wyrazu dążenia do przedstawiania rzeczywistych zdarzeń z życia Zbawiciela: stąd różne Ukrzyżowania i Biczowania, które pokazują naszego Pana cierpiącego i krwawiącego, Maryję Dziewicę omdlałą z bólu, płaczącego św. Jana, itp. Wcześniejsze przedstawienia były idealizowane i pomijano w nich te realistyczne sceny.

Nowe formy obrazowania przybrały szczególnie interesujący rozwój m.in. w Niemczech. We frankfurckiej pinakotece Städel miała niedawno miejsce wystawa ołtarzy, na której pokazano te zmiany w sztuce sakralnej. Obiekty prezentowane na wystawie pochodziły z Hessisches Landesmuseum Darmstadt, posiadającego jedną z najbogatszych kolekcji w Niemczech; siedziba muzeum była w tym czasie odnawiana.