Według starej koncepcji marksistowskiej, rewolucję powinni wywołać proletariusze w proteście przeciwko kapitalistycznemu społeczeństwu burżuazyjnemu, które ich dyskryminowało. Miała to być więc tak zwana walka klas.

Ale już w latach 30. ubiegłego wieku lewicowi myśliciele, tacy jak Antonio Gramsci i niemieccy przedstawiciele tzw. szkoły frankfurckiej, zaczęli wybiegać poza marksizm, szkicując obraz tego, co z czasem przybrało formę postkomunizmu.